Nowelizacja PZP 2027: co zmienia się w odwołaniach do KIO i w procedurze rażąco niskiej ceny

Nowelizacja PZP 2027 to potoczna nazwa projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, oznaczonego w wykazie prac Rady Ministrów numerem UD409. Projekt przygotował Urząd Zamówień Publicznych, a jego aktualna wersja pochodzi z 17 września 2026 r. Zmiany dotyczą przede wszystkim wpisów od odwołań do Krajowej Izby Odwoławczej (KIO), badania rażąco niskiej ceny oraz rozkładu ciężaru dowodu w sporach o cenę.

Rada Ministrów ma przyjąć projekt w IV kwartale 2026 r. Według omówień projektu nowe przepisy miałyby obowiązywać od 1 stycznia 2027 r. Wcześniej ustawa musi przejść przez Sejm i Senat, trafić do podpisu Prezydenta i zostać opublikowana w Dzienniku Ustaw, dlatego ostateczną datę określi uchwalona ustawa. Do tego czasu w postępowaniach obowiązują obecne przepisy Prawa zamówień publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 793).

Pierwotny zakres projektu, w tym zmiany w kontroli Prezesa UZP i cyfryzację postępowań odwoławczych, opisaliśmy w przeglądzie nowelizacji PZP 2026. Ten tekst opisuje aktualny kształt projektu po zmianach z sierpnia i września 2026 r. oraz to, jak wykonawca może przygotować się do nowych zasad.

Nowelizacja PZP 2027 w skrócie

• Wyższe wpisy od odwołań. W typowych postępowaniach górna granica wpisu rośnie do 12 000, 15 000, 24 000 albo 30 000 zł. W największych zamówieniach wynosi 50 000 zł albo 100 000 zł.
• Rezygnacja z automatycznego progu 30%. Projekt uchyla art. 224 ust. 2 Pzp, więc zamawiający wzywa do wyjaśnień ceny wtedy, gdy cena budzi jego wątpliwości.
• Ciężar dowodu po stronie odwołującego. W sporze o rażąco niską cenę to odwołujący wykazuje, że cena konkurenta jest rażąco niska. Gdy wyjaśnienia lub inne informacje wpływające na cenę zastrzeżono jako tajemnicę przedsiębiorstwa, realność ceny nadal wykazuje wykonawca, który złożył ofertę.
• Stały termin na odpowiedź na odwołanie. Dziś termin wyznacza Prezes KIO (nie krótszy niż 5 dni), a projekt wprowadza stałe 7 dni od przekazania odwołania. Zgromadzenie ogólne KIO zyska też uchwały ujednolicające orzecznictwo.
• Status prac. Projekt jest na etapie rządowym, a jego aktualna wersja pochodzi z 17 września 2026 r. Przyjęcie przez Radę Ministrów zaplanowano na IV kwartał 2026 r.

Dlaczego zmiany: rosnąca liczba odwołań do KIO

Głównym celem projektu jest odciążenie KIO i skrócenie postępowań odwoławczych. Liczba odwołań wniesionych do Prezesa KIO wzrosła z 2 695 w 2019 r. do 5 986 w 2025 r., czyli ponad dwukrotnie. Dłuższe spory opóźniają podpisywanie umów, co szczególnie odczuwają inwestycje budowlane.

Wysokość wpisów od odwołań nie zmieniła się od 2010 r. Prezes UZP Agnieszka Olszewska wyjaśniała w rozmowie z Dziennikiem Gazetą Prawną, że większość nowych stawek wynika z waloryzacji o inflację zmierzoną przez GUS, a wyższe wpisy w największych postępowaniach odpowiadają na sygnały rynku, że obecne kwoty są nieproporcjonalnie niskie przy kontraktach wartych setki milionów złotych.

Wpisy od odwołań do KIO: ile po nowelizacji PZP 2027

Projekt zmienia art. 576 Pzp i określa maksymalne kwoty wpisu. Konkretne stawki ustali nowe rozporządzenie, a projekt przewiduje ich coroczną waloryzację. Wersja z 10 sierpnia 2026 r. obniżyła dwie najwyższe stawki z wersji czerwcowej i podniosła z 30 mln do 50 mln euro próg, od którego w robotach budowlanych obowiązuje najwyższy wpis. Wersja z 17 września 2026 r. nie zmieniła wysokości wpisów.

Opłata od skargi na orzeczenie KIO do sądu zamówień publicznych ma wynosić dwukrotność wpisu, maksymalnie 100 000 zł. Obecnie wynosi ona trzykrotność wpisu.

Najwięcej uwag budzi sposób liczenia wpisu. Projekt wiąże go z wartością całego zamówienia, także wtedy, gdy wykonawca kwestionuje rozstrzygnięcie tylko w jednej części postępowania. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zaproponował, aby przy zamówieniach dzielonych na części wpis zależał od wartości części objętej odwołaniem.

Praktyczny wniosek dla wykonawcy: przed odwołaniem w dużym postępowaniu sprawdź, czy zamówienie przekracza próg 15 mln albo 50 mln euro. Projekt przewiduje, że informacja o przekroczeniu tych progów znajdzie się w dokumentach zamówienia.

Rażąco niska cena: co zmienia nowelizacja PZP 2027

Rażąco niska cena to cena oferty nierealistycznie niska w stosunku do przedmiotu zamówienia, która budzi wątpliwości, czy wykonawca zrealizuje zamówienie zgodnie z wymaganiami zamawiającego. Zarzuty dotyczące ceny należą do najczęstszych podstaw odwołań do KIO, dlatego projekt zmienia zarówno moment badania ceny, jak i zasady dowodzenia w sporze.

Dla wykonawcy, który składa niską, ale realnie skalkulowaną ofertę, zmiana oznacza mniej automatycznych wezwań do wyjaśnień. Wykonawca, który chce zakwestionować cenę konkurenta, musi z kolei wykazać nierealność cudzej kalkulacji, mając zwykle dostęp tylko do ceny końcowej albo kilku stawek. Najwięcej pracy dowodowej wymagają zamówienia rozliczane ryczałtowo, takie jak roboty w formule zaprojektuj i wybuduj czy odbiór odpadów komunalnych.

Wyjątek dla tajemnicy przedsiębiorstwa ma praktyczny skutek. Wykonawca, który zastrzega wyjaśnienia albo składowe ceny jako tajemnicę przedsiębiorstwa, sam wykazuje przed KIO, że cena jest realna, bo konkurent nie ma dostępu do zastrzeżonej kalkulacji. Zamawiający przejmuje ten obowiązek tylko wtedy, gdy wykonawca nie uczestniczy w postępowaniu odwoławczym. Decyzję o zastrzeżeniu warto więc podejmować ze świadomością, że dowodzenie zostaje po stronie firmy.

Wersja projektu z 17 września 2026 r. nie zmieniła zasad badania rażąco niskiej ceny. Eksperci zwracają uwagę, że po uchyleniu progu 30% zamawiający i wykonawcy tracą obiektywny punkt odniesienia, więc większe znaczenie zyska dokumentacja kalkulacji i dobrze przygotowane wyjaśnienia rażąco niskiej ceny.

Odwołania do KIO: nowe terminy i zasady postępowania

• Stały termin 7 dni na odpowiedź na odwołanie. Od 13 marca 2026 r. zamawiający musi złożyć odpowiedź na odwołanie w terminie wyznaczonym przez Prezesa KIO, nie krótszym niż 5 dni. Projekt zastępuje go stałym terminem 7 dni od przekazania odwołania albo jego kopii, co ma ograniczyć stanowiska składane tuż przed rozprawą.
• Informacje do oceny formalnej bez wezwania. Zamawiający przekazuje Prezesowi KIO dane potrzebne do oceny formalnej odwołania z własnej inicjatywy.
• Prostsze przystąpienie. Termin 3 dni na przystąpienie zostaje, ale wykonawca wskazuje w nim tylko stronę, do której przystępuje, oraz swój interes w rozstrzygnięciu. Projekt wraca w tym zakresie do zasad sprzed 13 marca 2026 r., od kiedy przystępujący przedstawia w ciągu 3 dni pełne stanowisko z dowodami.
• Uchwały KIO. Zgromadzenie ogólne Izby będzie podejmować uchwały rozstrzygające rozbieżności w orzecznictwie (projektowany art. 481a Pzp).
• Rozprawy zdalne. Wcześniejsze wersje projektu wprost wykluczały fizyczną obecność stron na rozprawie wyznaczonej jako zdalna. Wersja z 17 września 2026 r. nie formułuje już tego zakazu wprost.
• Sąd orzeka co do istoty. Sąd zamówień publicznych ma rozstrzygać sprawę merytorycznie, co ogranicza ponowne kierowanie spraw do KIO.

Zmienia się też termin na przedstawienie dowodów. Według omówień aktualnej wersji projektu dowody będzie można składać najpóźniej w dniu poprzedzającym rozprawę, bez obowiązku zawarcia wszystkich w pierwszym piśmie. Dziś część składów KIO wymaga, aby wszystkie twierdzenia i dowody znalazły się już w odwołaniu, odpowiedzi na odwołanie albo przystąpieniu.

Kiedy nowelizacja PZP wejdzie w życie

Według stanu na 22 października 2026 r. projekt pozostaje na etapie rządowym i czeka na przyjęcie przez Radę Ministrów. Ostateczną datę wejścia w życie określi uchwalona ustawa, a przepisy przejściowe rozstrzygną, czy nowe zasady obejmą postępowania wszczęte przed tą datą.

Jak przygotować firmę przed wejściem nowych przepisów

1. Policz koszt sporu przed startem. W dużych postępowaniach uwzględnij w analizie nowe stawki wpisu i koszt pełnomocnika. Dobrym momentem jest decyzja go/no-go, zanim zespół zainwestuje czas w wycenę.
2. Dokumentuj kalkulację ceny od pierwszego dnia. Zbieraj oferty dostawców, stawki podwykonawców, normy nakładów i założenia z przedmiaru robót. Te same materiały posłużą do wyjaśnień ceny i do obrony oferty w sporze.
3. Zastrzegaj tajemnicę przedsiębiorstwa celowo. Zastrzeżenie wyjaśnień ceny zostawia ciężar dowodu po Twojej stronie. Zastrzegaj informacje, które rzeczywiście mają wartość gospodarczą, i przygotuj uzasadnienie zastrzeżenia.
4. Gromadź dane rynkowe do odwołań. Odwołujący wykazuje nierealność ceny konkurenta, więc przydają się ceny z podobnych postępowań, wnioski z wygranych ofert konkurencji i koszty minimalne wynikające z przepisów, na przykład z płacy minimalnej.
5. Wyjaśniaj wątpliwości przed terminem składania ofert. Pytania do zamawiającego kosztują mniej niż odwołanie. Dokładna analiza SWZ i dokumentacji przetargowej na starcie skraca listę spraw, które później kończą się sporem.
6. Wyznacz osobę, która śledzi przepisy. Niech sprawdzi ostateczną treść ustawy, przepisy przejściowe i nowe rozporządzenie o wpisach, zanim zmiany zaczną obowiązywać.

Nowelizacja to jedna z kilku zmian na rynku zamówień w latach 2026 i 2027. Od 1 stycznia 2026 r. ustawę Pzp stosuje się do zamówień o wartości od 170 000 zł netto, a od 12 lipca 2026 r. działa certyfikacja wykonawców. Wszystkie zmiany z datami zbieramy w zestawieniu zmian w PZP 2026 i 2027.

Jak Minerva pomaga przygotować się do nowych zasad

Nowe zasady nagradzają firmy, które wcześnie rozumieją dokumentację i mają uporządkowane dane do kalkulacji. Minerva odczytuje pełną dokumentację przetargową, także skany PDF, i odpowiada na pytania z cytatem z konkretnego dokumentu. Zespół szybciej wychwytuje materiały, ilości, wymagania i zapisy, które warto wyjaśnić z zamawiającym przed złożeniem oferty.

Decyzja o starcie, cena oferty i ewentualne odwołanie pozostają w rękach Twojego zespołu. Minerva skraca czas pierwszego przeglądu dokumentów, dzięki czemu kosztorysant i kierownik działu przetargów mają więcej czasu na rzetelną wycenę i przygotowanie dowodów.

Chcesz zobaczyć, jak wygląda pierwszy przegląd dokumentacji na przetargach z Twojej branży? Umów rozmowę z zespołem Minervy.

Najczęstsze pytania o nowelizację PZP 2027

Co to jest nowelizacja PZP 2027?

To projekt ustawy o zmianie Prawa zamówień publicznych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (UD409), przygotowany przez Urząd Zamówień Publicznych. Obejmuje wyższe wpisy od odwołań do KIO, zmiany w badaniu rażąco niskiej ceny i nowe zasady postępowania odwoławczego. Aktualna wersja projektu pochodzi z 17 września 2026 r.

Kiedy nowelizacja PZP wejdzie w życie?

Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów zaplanowano na IV kwartał 2026 r. Według omówień projektu nowe przepisy miałyby obowiązywać od 1 stycznia 2027 r., a dokładną datę określi uchwalona ustawa.

Ile będzie kosztować odwołanie do KIO po nowelizacji?

Według aktualnej wersji projektu (stawki nie zmieniły się od 10 sierpnia 2026 r.) maksymalny wpis wyniesie od 12 000 zł w dostawach i usługach poniżej progów unijnych do 100 000 zł w robotach budowlanych o wartości od 50 mln euro. Konkretne stawki określi rozporządzenie z coroczną waloryzacją. Opłata od skargi do sądu ma wynosić dwukrotność wpisu, maksymalnie 100 000 zł.

Czy próg 30% przy rażąco niskiej cenie zniknie?

Projekt uchyla art. 224 ust. 2 Pzp, który dziś nakazuje wezwać wykonawcę do wyjaśnień, gdy cena jest niższa o co najmniej 30% od wartości zamówienia lub średniej cen ofert. Po zmianie zamawiający wezwie do wyjaśnień, gdy cena lub koszt budzą jego wątpliwości.

Kto udowodni rażąco niską cenę po zmianie przepisów?

W sporze przed KIO i w sądzie ciężar dowodu przejdzie na odwołującego oraz wykonawcę, który przystąpił po jego stronie. Gdy wyjaśnienia lub inne informacje o cenie zastrzeżono jako tajemnicę przedsiębiorstwa, realność ceny wykazuje wykonawca, który złożył ofertę. Zamawiający przejmuje ten obowiązek tylko wtedy, gdy wykonawca nie uczestniczy w postępowaniu odwoławczym.

Czy nowe zasady obejmą trwające przetargi?

Rozstrzygną to przepisy przejściowe w uchwalonej ustawie. Do czasu wejścia nowelizacji w życie we wszystkich postępowaniach obowiązują obecne przepisy Prawa zamówień publicznych.

Podstawa prawna i źródła

• Projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (UD409), wersje z 10 sierpnia i 17 września 2026 r.: opis projektu w wykazie prac Rady Ministrów.
• Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 793).
• Tabela uwag z konsultacji publicznych opublikowana przez Urząd Zamówień Publicznych 22 lipca 2026 r.
• Omówienia projektu: Dziennik Gazeta Prawna o wersji z 10 sierpnia, Dziennik Gazeta Prawna o wersji z 17 września, Prawo.pl, Portal Samorządowy, Rzeczpospolita oraz Król & Mazurek o rażąco niskiej cenie.
• Stan prac legislacyjnych na 22 października 2026 r.

Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje projekt ustawy, którego treść może się jeszcze zmienić. Przed decyzją w konkretnym postępowaniu sprawdź aktualną wersję projektu w Rządowym Centrum Legislacji lub skonsultuj sprawę z prawnikiem.