Nowelizacja PZP 2026: odwołania do KIO, rażąco niska cena i koszty. Co się zmienia

Nowelizacja PZP 2026 to projekt ustawy (nr UD409) przygotowany przez Urząd Zamówień Publicznych i opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji w czerwcu 2026 roku. Na tym etapie są to rozwiązania planowane, a nie obowiązujące prawo. Projekt koncentruje się na czterech obszarach: odwołaniach do KIO, badaniu rażąco niskiej ceny i ciężarze dowodu, kosztach postępowania odwoławczego oraz dalszej cyfryzacji procedur.

Co teraz, a co po zmianie (projekt UD409)

Poniżej porządkujemy planowane zmiany w czterech obszarach. Wartości liczbowe pochodzą z projektu oraz stanowiska UZP z konsultacji, więc mogą się jeszcze zmienić w toku prac legislacyjnych.

Odwołania do KIO

• Co teraz: rosnąca liczba odwołań i wydłużone postępowania, ograniczone obowiązki informacyjne zamawiającego na etapie oceny formalnej odwołania.
• Co po zmianie (projekt): usprawnienie rozpatrywania odwołań, szybkie przekazywanie Prezesowi KIO informacji do oceny formalnej (w projekcie 2 dni robocze) oraz ujednolicanie orzecznictwa przez uchwały Zgromadzenia Ogólnego KIO.

Rażąco niska cena (ciężar dowodu)

• Co teraz: automatyczny obowiązek wezwania do wyjaśnień, gdy cena jest niższa o co najmniej 30% od wartości zamówienia lub średniej ofert (art. 224 ust. 2), a ciężar wykazania spoczywa na wykonawcy.
• Co po zmianie (projekt): rezygnacja z automatyzmu progu 30% (planowane uchylenie art. 224 ust. 2), ciężar dowodu co do zasady po stronie odwołującego, z wyjątkiem sytuacji, gdy wyjaśnienia wykonawcy zastrzeżono jako tajemnicę przedsiębiorstwa.

Koszty postępowania

• Co teraz: wpisy od odwołania niezmienne od 2010 r. (dostawy i usługi 7 500 zł oraz 15 000 zł, roboty budowlane 10 000 zł oraz 20 000 zł), opłata od skargi na orzeczenie KIO w wysokości trzykrotności wpisu.
• Co po zmianie (projekt): coroczna waloryzacja wpisów i wyższe wpisy dla największych zamówień (propozycja UZP: do 60 000 zł powyżej 15 mln euro oraz do 100 000 zł dla największych inwestycji po uwagach z konsultacji, wcześniej mowa o 150 000 zł), opłata od skargi na poziomie dwukrotności wpisu z limitem 150 000 zł.

Elektronizacja i cyfryzacja

• Co teraz: postępowanie o zamówienie prowadzone elektronicznie, rozprawy zdalne przed KIO wprowadzone ustawą deregulacyjną obowiązują od 13 marca 2026 r.
• Co po zmianie (projekt): dalsza cyfryzacja procedur odwoławczych i elektroniczna komunikacja z Izbą, w tym szybkie przekazywanie danych do oceny formalnej odwołania.

Odwołania do KIO: co jest planowane

Głównym celem projektu jest odciążenie Krajowej Izby Odwoławczej i skrócenie postępowań. Liczba odwołań rośnie od lat, co wydłuża procesy inwestycyjne, szczególnie w budownictwie. Projekt UD409 przewiduje między innymi:

• obowiązek przekazywania Prezesowi KIO przez zamawiającego, bez odrębnego wezwania, informacji potrzebnych do oceny formalnej odwołania (w projekcie w terminie 2 dni roboczych od otrzymania odwołania),
• obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd Zamówień Publicznych i orzeczenia co do istoty, także gdy skarga dotyczyła postanowienia Izby, aby ograniczyć odsyłanie spraw bez rozstrzygnięcia,
• ujednolicanie orzecznictwa przez uchwały Zgromadzenia Ogólnego KIO,
• szersze uprawnienia Prezesa UZP w obszarze kontroli i porządkowania praktyki.

Dla wykonawców oznacza to, że sama procedura odwoławcza ma być szybsza i bardziej przewidywalna. Rośnie jednak znaczenie dobrze udokumentowanego i precyzyjnego odwołania, ponieważ zmieniają się zasady dowodzenia i koszty wejścia w spór.

Rażąco niska cena i ciężar dowodu: co jest planowane

Rażąco niska cena to cena oferty, która jest nierealistycznie niska w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzi uzasadnione wątpliwości, czy wykonawca zrealizuje zamówienie zgodnie z wymaganiami zamawiającego. To najczęstsza podstawa zarzutów kierowanych do KIO, dlatego projekt poświęca temu obszarowi dużo uwagi.

Planowane kierunki zmian:

• Rezygnacja z automatyzmu badania. Projekt zakłada uchylenie art. 224 ust. 2 PZP, czyli sztywnego obowiązku wezwania do wyjaśnień przy cenie niższej o co najmniej 30% od wartości zamówienia lub średniej arytmetycznej ofert. Decyzja o wszczęciu procedury wyjaśniającej ma zależeć od okoliczności konkretnego postępowania.
• Zmiana rozkładu ciężaru dowodu. Co do zasady to odwołujący ma wykazać, że oferta zawiera rażąco niską cenę, zarówno przed Izbą, jak i w postępowaniu skargowym.
• Wyjątek dla tajemnicy przedsiębiorstwa. Ciężar dowodu ma pozostać po stronie wykonawcy, gdy jego wyjaśnienia dotyczące ceny zastrzeżono jako tajemnicę przedsiębiorstwa.

W praktyce najwięcej pytań budzą postępowania z ceną ryczałtową, na przykład roboty budowlane w formule zaprojektuj i wybuduj oraz zamówienia odpadowe, gdzie oferta nie zawiera szczegółowej kalkulacji. Firmy powinny już teraz dbać o rzetelną kalkulację i dokumentację kosztów, bo to ona przesądza o skuteczności wyjaśnień.

Koszty postępowania: co jest planowane

Wysokość wpisów od odwołania nie zmieniała się od 2010 roku, mimo inflacji. Projekt przewiduje pierwszą od tego czasu waloryzację oraz wyodrębnienie największych zamówień z wyższymi opłatami.

• Coroczna waloryzacja wpisów od odwołania.
• Wyższe wpisy dla największych zamówień. Wstępna propozycja UZP zakładała próg 15 mln euro z wpisem do 60 000 zł oraz próg największych inwestycji 30 mln euro z wpisem do 150 000 zł. Po konsultacjach publicznych UZP wskazał na obniżenie maksymalnego wpisu do 100 000 zł. To wartości robocze, które mogą się jeszcze zmienić.
• Zmiana opłaty od skargi na orzeczenie KIO. Obecnie wynosi ona trzykrotność wpisu, a projekt przewiduje dwukrotność wpisu z maksymalnym limitem 150 000 zł (zmiana art. 34 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
• Nowe rozporządzenie o wysokości wpisów i rodzajach kosztów postępowania odwoławczego.

Wyższe koszty wejścia w spór to sygnał, że decyzję o odwołaniu warto poprzedzić rzetelną analizą szans. Rośnie znaczenie etapu przygotowania oferty i wcześniejszego wychwytywania błędów w dokumentacji, zanim dojdzie do sporu.

Elektronizacja zamówień: co jest planowane

Elektronizacja zamówień publicznych postępuje niezależnie od projektu UD409. Rozprawy i posiedzenia zdalne przed KIO wprowadzono ustawą deregulacyjną i obowiązują od 13 marca 2026 roku, razem z prekluzją dowodową i obowiązkową odpowiedzią na odwołanie. Projekt nowelizacji dokłada do tego dalszą cyfryzację procedur odwoławczych, w tym elektroniczne przekazywanie Izbie informacji potrzebnych do oceny formalnej odwołania. Celem jest przyspieszenie obiegu dokumentów i skrócenie czasu rozpatrywania spraw.

Co to oznacza dla firm

Jeśli projekt wejdzie w życie w planowanym kształcie, firmy startujące w przetargach odczują trzy praktyczne skutki:

• Droższe i bardziej przemyślane odwołania. Wyższe wpisy, zwłaszcza w największych zamówieniach, wymuszą selekcję sporów. Warto zawczasu oceniać szanse i mocniej dokumentować zarzuty.
• Większy nacisk na kalkulację ceny. Przy zmianie ciężaru dowodu przewagę zyskają firmy, które potrafią szybko i wiarygodnie udokumentować realność ceny oferty.
• Wartość wczesnego wychwytywania ryzyk. Analiza pełnej dokumentacji przetargowej przed złożeniem oferty ogranicza liczbę sytuacji, w których jedynym ratunkiem jest kosztowne odwołanie.

Kontekst zmian warto czytać razem z innymi reformami rynku. O nowych zasadach potwierdzania wiarygodności wykonawców piszemy w artykule o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych 2026, a całościowy przegląd znajdziesz w hubie zmiany w PZP 2026 i 2027.

Status prac i harmonogram

Projekt UD409 jest na etapie prac legislacyjnych. Po publikacji w RCL trwały konsultacje publiczne. 22 lipca 2026 roku UZP opublikował tabelę uwag ze stanowiskiem prezesa Urzędu, a dzień później odbyła się konferencja uzgodnieniowa. Zgodnie z oceną skutków regulacji uchwalenie nowelizacji jest planowane na IV kwartał 2026 roku. Wejście w życie zależy od dalszych prac, przyjęcia projektu przez Radę Ministrów, uchwalenia przez Sejm i Senat oraz publikacji w Dzienniku Ustaw. Do tego czasu opisane rozwiązania pozostają projektem.

Uwaga: to opracowanie informacyjne, nie porada prawna. Treść opisuje projekt ustawy i będzie aktualizowana wraz ze zmianą statusu prac. Ostateczny kształt przepisów potwierdzaj w źródłach urzędowych (UZP, RCL, Dziennik Ustaw) lub u prawnika.

Jak śledzić zmiany w przepisach

Zmiany legislacyjne w zamówieniach publicznych pojawiają się szybko i w kilku aktach naraz. Moduł Watchdog w Minervie monitoruje źródła dotyczące przetargów i zmian w przepisach, dzięki czemu dostajesz sygnał, gdy zmienia się coś istotnego dla Twoich postępowań. Zamiast ręcznie przeglądać portale, otrzymujesz uporządkowaną informację i możesz szybciej reagować.

Chcesz na bieżąco śledzić zmiany w PZP i nie przeoczyć niczego ważnego w swoich przetargach? Umów demo Minervy i zobacz, jak działa monitoring przetargów oraz moduł Watchdog.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Kiedy wejdzie nowelizacja PZP 2026?

Nowelizacja PZP 2026 jest obecnie projektem ustawy (UD409). Uchwalenie jest planowane na IV kwartał 2026 roku. Wejście w życie zależy od dalszych prac, przyjęcia przez Radę Ministrów i publikacji w Dzienniku Ustaw, więc data może się zmienić.

Co zmieni się w odwołaniach do KIO?

Projekt zakłada usprawnienie i przyspieszenie postępowań odwoławczych, między innymi szybkie przekazywanie Izbie informacji do oceny formalnej odwołania oraz ujednolicanie orzecznictwa. Planowane są też wyższe wpisy od odwołania, zwłaszcza w największych zamówieniach. Są to rozwiązania planowane, a nie obowiązujące.

Czym jest rażąco niska cena?

Rażąco niska cena to cena oferty nierealistycznie niska w stosunku do przedmiotu zamówienia, która budzi wątpliwości, czy wykonawca zrealizuje zamówienie zgodnie z wymaganiami. To najczęstsza podstawa zarzutów w odwołaniach do KIO. Projekt zmienia zasady jej badania i rozkład ciężaru dowodu.

Czy nowelizacja już obowiązuje?

Nie. To wciąż projekt ustawy na etapie prac legislacyjnych. Opisane zmiany staną się obowiązującym prawem dopiero po uchwaleniu i publikacji w Dzienniku Ustaw.

Podstawa prawna i źródła

Projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (nr UD409), opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji w czerwcu 2026 r. Stan prac na dzień publikacji. Twierdzenia dotyczące szczegółów proceduralnych i wartości liczbowych warto potwierdzić w aktualnej wersji projektu i komunikatach urzędowych.

Źródło urzędowe: Urząd Zamówień Publicznych oraz strona Rządowego Centrum Legislacji.